Rapport

Meting waterplanten en maaiactiviteiten Randmeren gedurende het vaarseizoen van 2024

10/08/2024

Waterplanten zijn een belangrijk onderdeel van het ecosysteem in de Randmeren, maar ze kunnen ook een flinke uitdaging vormen voor waterrecreanten. Tijdens het vaarseizoen van 2024 heeft Waterplanten.nu de groei van waterplanten en de inzet van maaiboten in kaart gebracht. In deze blog vertellen we hoe dat in zijn werk gaat en waarom dit zo belangrijk is.

In de Randmeren groeien verschillende soorten waterplanten, zoals Fonteinkruiden en Kranswieren. Hoewel deze planten bijdragen aan een gezond watersysteem, kunnen ze voor overlast zorgen bij watersporters en pleziervaarders. Om de vaarwegen veilig en begaanbaar te houden, worden de planten jaarlijks gemaaid met speciale maaiboten.

Bij Waterplanten.nu gebruiken we een combinatie van satellietbeelden en veldwaarnemingen om de groei van waterplanten in kaart te brengen. De maaiboten die de planten verwijderen, zijn uitgerust met navigatiesoftware die precies registreert waar en hoeveel er gemaaid wordt. Deze informatie wordt dagelijks geüpdatet en is beschikbaar voor zowel waterbeheerders als recreanten.

Hoe meten we waterplanten in de Randmeren?

Om een goed beeld te krijgen van de waterplantengroei in de Randmeren, maken we bij Waterplanten.nu gebruik van geavanceerde technologie en slimme data-analyse. De metingen worden weergegeven in de Waterplanten.nu Recreatie App, die waterrecreanten helpt inzicht te krijgen in waar waterplanten mogelijk overlast veroorzaken. Dit doen we door middel van een zogenoemde ‘plantlaag’.

Wat is de plantlaag?

De plantlaag laat zien hoeveel waterplanten zich bevinden in de bovenste meter van het water – precies de zone waar ze boten en andere vormen van waterrecreatie kunnen hinderen.

Deze gegevens worden verzameld met:

Hoge resolutie satellietbeelden – periodiek ingewonnen en geanalyseerd met AI-technologie.
Veldwaarnemingen – zowel visueel als met sonar, uitgevoerd door onze partners op het water.
Puntmetingen van Rijkswaterstaat – met informatie over plantensoorten, die extra controle en precisie toevoegen.

De plantlaag is onderverdeeld in drie categorieën, zodat je in één oogopslag kunt zien hoe dicht de begroeiing is – en hoeveel hinder je daar als waterrecreant van kunt verwachten. Hieronder zie je een voorbeeld van hoe deze categorieën er in de recreatie app uitzien.

Vanuit de lucht zijn de verschillen tussen de categorieën ook goed zichtbaar — dit kun je hieronder in een voorbeeld terugzien.

De meting

De meting van de waterplanten is uitgevoerd op de plantlaag tijdens de groeipiek op 20 juli 2024. De berekeningen zijn gemaakt met ArcGIS Pro software (versie 3.2), en de oppervlakten zijn uitgedrukt in hectaren (ha).

Categorie

Categorie 1

Categorie 2

Categorie 3

Totaal

Kleurcode

Geel

Oranje

Rood

Oppervlakte

2.691 ha

2.508 ha

133 ha

5.332 ha

Waar is er gemaaid in 2024?

Hieronder zie je een satellietbeeld van het Wolderwijd en Veluwemeer, zoals vastgelegd op 24 juni 2024 in onze Ecologie en Beheer App. De lichte gebieden zijn kranswieren in ondiep water.

Twee maaiboten zijn actief geweest op het Wolderwijd en het Veluwemeere en elke maaibeweging is nauwkeurig vastgelegd. De breedte van de maaibanen is afgestemd op het maaimes van de betreffende boot. In totaal is er dit seizoen 66 hectare aan waterplanten gemaaid. Hieronder zie je de gemaaide gebieden aangegeven in het rood.

Conclusie

In 2024 is er aanzienlijk minder waterplantengroei waargenomen in de Randmeren dan in 2023. Tegelijkertijd zagen we juist een toename van draadalg én een verminderd doorzicht in het water.

Een mogelijke verklaring voor dit verschil is de hevige regenval in de winter van 2023, gecombineerd met relatief weinig zonlicht in het voorjaar van 2024. Door de regenval spoelen meer voedingsstoffen in het water, waarvan algen mogelijk hebben kunnen profiteren.

Algen vertroebelen het water, waardoor minder zonlicht de waterplanten op de bodem bereikt. Dit, in combinatie met het gebrek aan zonlicht, kan ertoe leiden dat waterplanten zich minder goed ontwikkelen.