Rapport

Meting waterplanten en maaiactiviteiten in het Oldambtmeer gedurende het vaarseizoen van 2024

05/09/2024

Waterplanten zijn een belangrijk onderdeel van het ecosysteem in het Oldambtmeer, maar ze kunnen ook een flinke uitdaging vormen voor waterrecreanten. Tijdens het vaarseizoen van 2024 heeft Waterplanten.nu de groei van waterplanten en de inzet van maaiboten in kaart gebracht. In deze blog vertellen we hoe dat in zijn werk gaat en waarom dit zo belangrijk is.

In het Oldambtmeer groeien verschillende soorten waterplanten, zoals Fonteinkruiden en Waterpest. Hoewel deze planten bijdragen aan een gezond watersysteem, kunnen ze voor overlast zorgen bij watersporters en pleziervaarders. Om de vaarwegen veilig en begaanbaar te houden, worden de planten jaarlijks gemaaid met speciale maaiboten.

Bij Waterplanten.nu gebruiken we een combinatie van satellietbeelden en veldwaarnemingen om de groei van waterplanten in kaart te brengen. De maaiboten die de planten verwijderen, zijn uitgerust met navigatiesoftware die precies registreert waar en hoeveel er gemaaid wordt. Deze informatie wordt dagelijks geüpdatet en is beschikbaar voor zowel waterbeheerders als recreanten.

Minder waterplanten in 2024 dan in 2023

Wat direct opviel dit jaar: de plantengroei aan het wateroppervlak van het Oldambtmeer was in 2024 duidelijk minder dan in 2023. Waar satellietbeelden in 2023 nog uitgestrekte velden vol waterplanten lieten zien, bleef dat beeld dit jaar grotendeels uit.

Een mogelijke verklaring voor dit verschil is het relatief beperkte zonlicht in het voorjaar van 2024.

Hoe meten we waterplanten in het Oldambtmeer?

Om een goed beeld te krijgen van de waterplantengroei in het Oldambtmeer, maken we bij Waterplanten.nu gebruik van geavanceerde technologie en slimme data-analyse. De metingen worden weergegeven in de Waterplanten.nu Recreatie App, die waterrecreanten helpt inzicht te krijgen in waar waterplanten mogelijk overlast veroorzaken. Dit doen we door middel van een zogenoemde ‘plantlaag’.

Wat is de plantlaag?

De plantlaag laat zien hoeveel waterplanten zich bevinden in de bovenste meter van het water – precies de zone waar ze boten en andere vormen van waterrecreatie kunnen hinderen.

Deze gegevens worden verzameld met:

Hoge resolutie satellietbeelden – periodiek ingewonnen en geanalyseerd met AI-technologie.
Veldwaarnemingen – zowel visueel als met sonar, uitgevoerd door onze partners op het water.
Puntmetingen van het Waterschap Hunze en Aa’s – met soortenonderscheiding, die extra controle en precisie toevoegen.

De plantlaag is onderverdeeld in drie categorieën, zodat je in één oogopslag kunt zien hoe dicht de begroeiing is – en hoeveel hinder je daar als waterrecreant van kunt verwachten. Hieronder zie je een voorbeeld van hoe deze categorieën er in de recreatie app uit kunnen zien.

Vanuit de lucht zijn de verschillen tussen de categorieën ook goed zichtbaar — dit kun je hieronder in een voorbeeld terugzien:

De meting

In de Recreatie App werd de plantlaag tijdens het vaarseizoen dagelijks geactualiseerd. Daarbij is rekening gehouden met actuele waarnemingen, maaiactiviteiten en de verwachte natuurlijke groei- en afsterfcurves van waterplanten.

Hieronder zie je een cumulatief overzicht van alle lagen zoals die tussen mei en september zijn weergegeven in de app.

Categorie

Categorie 1

Categorie 2

Categorie 3

Totaal

Kleurcode

Geel

Oranje

Rood

Oppervlakte

254 ha

161 ha

21 ha

436 ha

Maaiactiviteiten in beeld

In 2024 zijn vier maaiboten actief geweest op het Oldambtmeer om waterplanten te verwijderen. Alle maaibewegingen zijn nauwkeurig geregistreerd via navigatiesoftware aan boord.

De breedte van elke maaibaan is bepaald door het maaimes van de betreffende boot. Bij de berekening van het totale gemaaide oppervlak is rekening gehouden met overlap tussen de banen — deze overlap is niet meegeteld, om een zo realistisch mogelijk beeld te geven.

Het resultaat: 614 hectare aan effectief gemaaide waterplanten.

Hieronder zie je een voorbeeld van de maaibaan van één maaiboot op één dag en het totaal aantal gemaaide banen in 2024: